فرمانداری خور و بیابانک
خانه
درياچه نمك
درياچه نمك خور

درياچه نمك خور واقع در موقعيت جغرافيايي 15/55 درجه تا 15/56 درجه شرقي و 30/33 تا 30/34 درجه شمالي بزرگترين درياچه فصلي نمك جهان (پلايا) مي باشد . اين درياچه در قسمت مركزي تا جنوبي كوير مركزي ايران گسترش دارد . ارتفاع اين درياچه از سطح آبهاي آزاد به طور متوسط 707 متر مي باشد و جزو كم ارتفاعترين نقاط در فلات ايران محسوب مي شود . عمق نمك در اين درياچه بر خلاف ساير درياچه هاي نمك مشابه در فلات مركزي ايران بسيار نازك بوده كه از 5 سانتيمتر تا 10 متر متغير است . علت اين تفاوت حركت دائمي سفره هاي آبهاي شور زيرزميني و لجن هاي سياه لايه هاي زيرين مي باشد كه از شكل گيري و تراكم پلتفرمهاي نمكي جلوگيري ميكند (كتاب كويرهاي ايران). زمينهاي اطراف اين درياچه در مناطق غربي , شرقي و شمالي بشدت باتلاقي با درصد چسبندگي زياد و در مناطق جنوبي به صورت زمينهاي پف كرده مي باشد .

آب و هواي منطقه بسيار گرم و خشك و ميزان ريزش باران در درياچه به صورت ميانگين 20 ميليمتر در سال مي باشد . در هنگام بارش و ورود سيلابهاي زمينهاي اطراف به درياچه سطحي از آب سطح درياچه را فرا مي گيرد .هرز آبهاي ورودي به دليل شوري كويرهاي اطراف اشباع از نمك هستند و به دليل گرمي بالاي هوا به سرعت تبخير شده نمك خود را در درياچه باقي مي گذارند . دماي هوا در گرمترين زمان به 55 درجه و در سرد ترين زمان (شب) به 25 درجه مي رسد . ميزان رطوبت هوا در فصول گرم در حدود بسيار ناچيزي كاهش مي يابد . اختلاف زياد درجه حرارت در روز و شب باعث شكسته شدن لايه نمك سطحي گشته و لايه هاي مرطوب زيرين از شكستهاي ايجاد شده رطوبت خود را از دست مي دهند كه اين عامل باعث شكل گيري چندضلعيهاي نمكي (پلتفورم هاي نمكي) مي گردد . همچنين حركت لجنهاي سياه لايه هاي زيرين در اين شكل گيري ها موثر است.

اين كوير از دو چاله شمالي و جنوبي تشكيل شده كه وسعت چاله جنوبي 3 برابر بزرگتر از چاله شمالي مي باشد.ارتفاع از سطح دريا در چاله شمالي 15 متر بيش از چاله جنوبي مي باشد. 20% سطح چاله شمالي را نمك سياه تشكيل ميدهد (كوير طبقه) در حالي كه در چاله جنوبي اين سطح تنها 5% مي باشد. علت ايجاد اشكال تيز و انفجاري نمك سياه در اين منطقه به شرح زير است. نمك سفيد اشعه مادون قرمز خورشيد را از خود عبور ميدهد. بهترين سطح براي جذب اين اشعه لجنهاي سياه رنگ لايه هاي زيرين است. اين لجنها در اثر جذب اين اشعه گرم مي شوند و حالت انبساطي پيدا كرده و با فشاري كه بر لايه هاي سطحي مي آورند باعث شكسته شدن لايه هاي سطحي و خروج آنها از زمين به سطح كوير مي شوند. اين لجنهاي سياه پس از خشك شدن در اثر فرسايش بادي و باران اشكال تيز و برنده اي تشكيل ميدهند كه عملا حركت خودرو و چهار پايان بر روي آنها را غير ممكن مي كند.

اين درياچه در فصول بارش به صورت مخلوطي از گل رس و نمك در مي آيد و در فصول خشك به صورت دريايي سفيد از نمك تبديل مي شود . فشردگي نمك در لايه هاي زيرين رانندگي بر روي قسمتهايي از اين درياچه را بسيار سهل و آسان كرده است . در سالهاي اخير مطالعاتي جهت استخراج پتاس از اين درياچه صورت گرفته است كه در صورت عملي شدن , اين درياچه را به بزرگترين معدن پتاس در جهان تبديل خواهد كرد .

در سالهاي اخير و با رونق صنعت اكوتوريسم در ايران , قسمتهاي جنوبي درياچه مورد بازديد طبيعتگردان قرار مي گيرد .

در زمانهاي گذشته جاده عروسان به حلوان از اين درياچه مي گذشته كه سون هدين كويرنورد بزرگ سويدي نيز در كتاب كويرهاي ايران به آن اشاره كرده است ولي به دليل اشاره بومي هاي منطقه به خطرناك بودن مسير , از عبور صرفنظر مي كند .
تاریخ به روز رسانی: 1393/10/08
تعداد بازدید: 5000
کلیه حقوق این پایگاه متعلق به فرمانداری خور و بیابانک میباشد.
Powered by DorsaPortal