فرمانداری خور و بیابانک
خانه
نخل
نخل در خور :

برومند باد آن همايون درخت ****** كه در سايه او توان برد رخت

نخل را از چهار هزار سال پيش از ميلاد حضرت مسيح ، در ايران ، بين النهرين ، شمال آفريقا و حوزه درياي مديترانه مي شناختند و آن را ارج مي نهادند . بر روي مهر استوانه اي داريوش پادشاه هخامنشي نقش دو نخل بارور ديده مي شود . و از اين مهمتر خرما در قرآن مجيد جايگاهي ارجمند دارد و در دهها آيه از آيات قرآن مجيد خداوند از نخل سخن فرموده است . نخل بين 39 و 29 درجه عرض جغرافيايي مي رويد و در بالاي مدار 39 درجه به خوبي رشد نمي كند . مُگ ( نخل ) درختي است دو پايه و گل هاي نر و ماده هريك به صورت منفرد بر روي يك درخت قرار دارد و يك درخت نر براي گرده افشاني 20 درخت ماده كفايت مي كند مُگ(Mog) به سرماي سخت حساسيت دارد و سرماي ده درجه زير صفر را تحمل نمي كند و از پاي در مي آيد .

كشت خرما :

تكثير هر مُگ به دو روش انجام مي شود : ا ) كشت هسته 2) استفاده از پاجوش

از كشت هسته اغلب محصول خوبي به عمل نمي آيد و تعدا زيادي از آنها درخت نر مي شود . ولي استفاده از پا جوش درخت ، باروري صد درصد است . زمان كشت پا جوش بستگي به درجه حرارت هوا و منطقه دارد . فصل بهار مناسب ترين فصل براي اين كار است . نخل در خاك رس بهتر رشد مي كند . بهترين هنگام براي كاشت هسته اواخر تابستان و اوايل پاييز است .

گرده افشاني :

براي گرده افشاني بهترپس از باز شدن غلاف خرما و نمايان شدن شكوفه ها ، چند شكوفه گل نر را در شكوفه هاي گل ماده مي گذارند. يا اينگه گرده هاي گل نر را جمع آوري و در كيسه اي مي ريزند و با تكان دادن آن بر روي شكوفه هاي ماده گرده افشاني را انجام مي دهند . فصل گرده افشاني در خور از اواسط اسفند ماه تا اواخر فروردين و اواسط ارديبهشت صورت مي گيرد .

باروري نخل :

به بار نشستن نخل به نژاد و نوع آن بستگي دارد . از زمان كشت پاجوش تا زمان بهره برداري 8 تا 10 سال وقت لازم است . ولي نژادي به نام خِدشكن در خور وجود دارد كه در سال اول يا دوم بارور مي شود . مقدار آب لازم در يك سال بين 15 تا 20 هزار متر مكعب براي هر هكتار است .

نخل و اندام هاي ان :

هر يك از اندام هاي نخل در واژگان خوري نامي دارد :

1) مُگ : نخل .

2) دَميد(Damid) : پاجوش نخل.

3) دميد نشاندن : غرس پاجوش.

4) بيژه (Bijeh) : درختچه اي بدون ريشه كه لابلاي شاخه هاي نخل جوان مي رويد در هنگام هَرس نخل جدا مي شود . كَويه هم نام دارد .

5) پنير : ماده سفيد رنگي كه در لابلاي شاخ و برگ و الياف نخل نهان است و منبع تغذيه نخل به شمار مي رود .

6) بَرَشك(Barashk) : يك شاخه از برگ هاي مجتمع نخل .

7) باسكين(Baskin) : قسمت انتهايي و خار دار برگ خرما كه خشكيده باشد .

8) لُوس(Lous) : باسكينِ تر را گويند .

9) كَوِشك(Kaveshk) : قسمت انتهايي برگ كه پهن و به تنه درخت متصل است .

10) ساغري : بخش انتهايي كوشك كه پس از پيرايش نخل به صورت پلكاني بر تنه درخت برجاي مي ماند .

11) دَويل(Davil) : تنه و ساقه نخل .

12) ژِنگ و تِنگ : آوندهاي آبكش از ريشه تا پنير .

13) پيژ(Pij) : الياف نخل در لابلاي قسمت انتهايي شاخه ها .

14) كَويله(Kavileh) : غلاف نخل كه از پنير مي رويد و شكوفه هاي نخل در آن ديده مي شود . غلاف پوستي سبز دارد و بر روي ان ذرات قهوه اي رنگ خوشبو ديده مي شود .

15) هُوژ(Hoj) : خوشه .

16) هوژي(Hoji) : خرماي نارسي كه پس از چيدن در سايه رسيده شود .

17) تِرِند(Terend) : يك رسته از يك خوشه .

18) تَمبَر(Tambar) : چوب انتهاي خوشه كه به درخت متصل است .

19) كلاهو(Kolou) : كاسبرگ هاي شكوفه خرما كه به تدريج از سفيدي به سبزي و پس از رسيدن خرما نارنجي رنگ و به وسيله آن خرما به رسته ترند چسبيده است .

20) سِه گو(Segu) : بخش انتهايي تمبر كه محل اتصال ترند ها يا رسته هاي خوشه است .

21) دِلِك(Delek) : برگ هاي تازه روييده از پنير.

22) دل درخت : محلي كه پنير در آن جاي دارد .

23) مير(Mayar) : سيخ يا خار نخل .

24) كلوخ(Kolokh) : خرماي نارس سبز رنگ .

25) كلوخ پخته(Kelupedo) : كلوخ نارسي كه در كيسه ريخته مي شود و در جاي گرم مانند زير كاه يا لاي لحاف مي گذارند تااندكي نرم شود . مزه آن گس است و اگر زياد بماند ترش مي شود .

26) كلوخ از نرم در رفته : كلوخ نارسي كه براي تهيه كلوخ پخته مناسب نيست .

27) كلوخ چركين : كلوخ نارسي كه به تدريج به رنگ ديگر در مي آيد.

28) كلوخ رنگ : خرماي نارسي كه با توجه به نژاد نخل به رنگ هاي سبز ، سرخ ، آتشي ، نارنجي ، جگري و يا آميزه اي از اين رنگ ها ديده مي شود .

29) نيم با(Nimba) : خرماي نيم رس .

30) گردنر : گرده شكوفه درخت نر .

انواع نخل خرما :

نخل كرماني(Kermani) : خرماي نارس قرمز و رسيده ان سياه رنگ است .

خارك = خرك (Kharak) : شهد و رطوبت كرماني را ندارد . رنگ آن آميزه اي از قهوه اي و قرمز است .

خَدِشكن(Khadeshkan) : بهترين خرماي خور ، رنگ خرماي نارس آن و رسيده آن زرد است ، با عطر و طعمي خوش .

قسب(Qasb) : خرماي نارس آن زرد رنگ و رسيده آن زرد متمايل به قهوه اي است .

كِلوپِژن = كلوخ بشن(Kelupejen) : خرماي رسيده آن آميزه اي از سبز ، زرد ، قرمز و نارنجي است .

سهشكن(Seheshken) : خرماي نارس آن نارنجي رنگ با خال هاي ريز قهوه اي است .

(تِمبان - خوش چرگ - زرگمبا - خوش كلوخ - خشكو - رُسي - لُپن )

خرماي گرد و پر گوشت (آسه گِن - پشك كربلا - پنجه عروس - پشك سهشكن - خرماي سبز - خدشكنو - زارش )

انواع نخل غير اصيل (به لحاظ زودرسي يا ديررسي) تحت عنوان كلي زارش (Zarash) :

رُووش(Rowresh) : درخت پيش رس .

آروش(Arovesh) : خرماي دير رس .

تاریخ به روز رسانی: 1393/10/08
تعداد بازدید: 5924
امتیازدهی
میانگین امتیازها:0 تعداد کل امتیازها:0
مشاهده نظرات (تعداد نظرات 0
ارسال نظرات
نام  
آدرس پست الکترونیکی شما    
توضیحات  
تغییر کد امنیتی  
کد امنیت  
 
کلیه حقوق این پایگاه متعلق به فرمانداری خور و بیابانک میباشد.
Powered by DorsaPortal